Viyana Rezonansından İstanbul Semalarına: Mozart’ın 1764 Yapımı “Costa” Kemanı İlk Kez Türkiye’de
Klasik müzik tarihinin en kıymetli maddi mirasları arasında yer alan ve Wolfgang Amadeus Mozart’ın Viyana yıllarında bizzat çaldığı 1764 yapımı tarihi “Costa” kemanı, özel bir konser vesilesiyle Türkiye’de ilk kez dinleyici karşısına çıktı. Salzburg Mozarteum Vakfı’nın korumasındaki iki buçuk asırlık enstrüman, havalimanı mekânını zamansız bir tını mabedine dönüştürürken Avrupa'nın müzik hafızasını İstanbul semalarına taşıdı.
Viyana’nın Rezonansı Boğaz Kıyısında
Müzik tarihinin dahi çocuğu Wolfgang Amadeus Mozart’ın parmak izlerini ve sanatsal mirasını taşıyan, 18. yüzyıl İtalyan lüthiye sanatının başyapıtlarından 1764 yapımı tarihi "Costa" kemanı, asırlar süren yolculuğunun ardından ilk kez Türkiye semalarında yankılandı. Salzburg merkezli Uluslararası Mozarteum Vakfı koleksiyonunda özenle korunan ve diplomatik protokollere tabi olan enstrüman, İGA ART desteğiyle hayata geçirilen Mozart'ın Kemanı İstanbul'da başlıklı özel dinletiyle sanatseverlerle buluştu. Genel havacılık terminali JETEX–İGA Terminali ev sahipliğinde gerçekleşen bu tarihi buluşma, kenti yalnızca coğrafi bir transit merkezi değil, kıtalararası bir tını köprüsü olarak konumlandırdı.
Gecede sahne alan Moskova Çaykovski Konservatuvarı mezunu usta keman sanatçısı Nina Patrikidou, genç kuşağın dikkat çeken virtüözlerinden Yiannis Iatrou ve piyanist Evgenia Votanopoulou, bestecinin Viyana dönemine ait oda müziği eserleri ile keman-piyano sonatlarını icra etti. İki buçuk asır öncesinin rezonansını günümüzün akustik dinamikleriyle buluşturan performans, dinleyicilere zamanın ötesinde bir tını deneyimi sundu. Konserin ardından terminalde özel korumalı vitrinde sergilenmeye devam eden tarihi çalgı, salt bir konser aracı olmanın ötesinde, yaşayan bir estetik belge niteliğiyle sanatseverlerin ilgisini topladı.
Treviso Atölyelerinden Salzburg Kasalarına
Keman yapım tarihinin saygın ustalarından Pietro Antonio Dalla Costa tarafından 1764 yılında İtalya’nın Treviso kentinde üretilen bu nadide enstrüman, Venedik ekolünün zarafetini taşıyan en yetkin zanaat örnekleri arasında sayılıyor. Bestecinin bağımsız bir yaratıcı olarak kariyerinin doruk noktasına ulaştığı 1782 yılından, hayata veda ettiği 1791 yılına dek çalışma odasına eşlik eden çalgı, klasik dönemin dönüm noktalarına bizzat tanıklık etti. Viyana yıllarında şekillenen senfoniler, oda müziği partisyonları ve opera eskizleri, ilk tınısal yankısını bu kemanın akçaağaç gövdesinde buldu.
Günümüzde Wolfgang Amadeus Mozart ile doğrudan teması belgelenmiş çok az sayıdaki otantik enstrümandan biri kabul edilen "Costa", müzikoloji disiplini açısından paha biçilemez bir referans kaynağı oluşturuyor. Uluslararası Mozarteum Vakfı, fiziksel kondisyonunu korumak adına eseri yalnızca son derece seçkin kültürel projeler kapsamında müze kasasından çıkarıyor. İstanbul’daki sergileme ve konser, Avrupa klasik mirasının en hassas katmanlarından birinin Doğu ve Akdeniz coğrafyasıyla kurduğu ender sanatsal diyaloglardan biri olarak kayıtlara geçti.
Bir Geçiş Alanının Kültürel Dönüşümü
Sanatsal pratiklerin geleneksel salonların ve korunaklı müze mekânlarının dışına taşması, modern kent sosyolojisinde kamusal alanın sınırlarını yeniden tanımlıyor. İGA İstanbul Havalimanı CEO'su Selahattin Bilgen’in değerlendirmelerinde öne çıktığı üzere, havalimanları sadece varış ve ayrılış noktaları olmaktan çıkarak toplumları ortak bir estetik paydada buluşturan kültür platformlarına evriliyor. JETEX–İGA Terminali’nin havacılık işlevini küresel bir müzik hafızasıyla taçlandırması, gündelik seyahat deneyimini sanatsal bir karşılaşma alanına dönüştürüyor.