Taş Tepeler’in Yeni Halkası ve İlk Çin Kazı Heyeti

Anadolu platosunun Neolitik hafızasını küresel bilim dünyasının merkezine taşıyan Taş Tepeler Projesi, uluslararası iş birliklerine bir yenisini ekleyerek Doğu Asya ile kadim Yakındoğu arasında bilimsel bir köprü kuruyor. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı himayesinde yürütülen program dahilinde, Şanlıurfa’nın Karaköprü ilçesindeki Yoğunburç yerleşimi, Çin Halk Cumhuriyeti’nin Türkiye topraklarındaki ilk resmi arkeolojik kazı projesi olarak 2026 saha sezonunda tarihe geçiyor.

Çin Devlet Kültürel Miras İdaresi Arkeolojik Araştırma Merkezi bünyesinde görev yapan Çinli heyetin kazı başkanlığını yürüten Prof. Dr. Gan Caichao, Türk meslektaşlarıyla birlikte höyüğün stratigrafik ve mimari katmanlarını açığa çıkarıyor. Taş Tepeler Proje Koordinatörü Prof. Dr. Necmi Karul öncülüğünde çok merkezli bir peyzaj arkeolojisi modeliyle kurgulanan çalışmalar, Göbeklitepe ve Karahantepe ile çağdaş olan yerleşimin kendine has toplumsal dinamiklerini haritalandırmayı hedefliyor.

Yaklaşık 12 bin yıl öncesine uzanan Çanak Çömleksiz Neolitik evreye tarihlenen Yoğunburç, anıtsal kamusal yapıların yanı sıra gündelik yaşam pratiklerine ve avcı-toplayıcı toplulukların yerleşik düzene geçiş evrelerine dair somut veriler barındırıyor. Alanda yürütülen jeoradar taramaları ve stratigrafik sondajlar, T biçimli dikilitaş mimarisinin bölgesel varyasyonlarını belgeleyerek Neolitik ritüel alanlarının coğrafi yayılımını aydınlatıyor.

Karşılaştırmalı Medeniyetler ve Küresel Neolitik Vizyon

Sarı Nehir ile Yangtze havzalarındaki erken yerleşim modellerini çalışan Çinli uzmanların Mezopotamya havzasındaki kuru tarım ve hayvan evcilleştirme süreçlerine dahil olması, prehistorya araştırmalarına çok boyutlu bir karşılaştırma olanağı sunuyor. Doğu ile Batı Asya’nın erken tarım ve yerleşim pratiklerini eş zamanlı inceleyen bu metodolojik yaklaşım, insanlığın yerleşik yaşama geçişindeki evrensel ve yerel motifleri daha berrak kılmayı vaat ediyor.