Bin Tanrılı Şehrin Sokakları Yeniden Canlanıyor: Hattuşa'da 3 Bin 500 Yıllık Hitit Mahallesi Restore Ediliyor
UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi'nde yer alan ve Hitit İmparatorluğu'na 450 yıl başkentlik yapan Çorum'un Boğazkale ilçesindeki Hattuşa Antik Kenti'nde, 3 bin 500 yıllık antik mahalle dokusu ayağa kaldırılıyor. Alman Arkeoloji Enstitüsü koordinasyonunda ve Prof. Dr. Andreas Schachner başkanlığında yürütülen restorasyon projesiyle, Aşağı Şehir'deki saray çevresi konutları, idari binalar ve sokaklar özgün taş işçiliğiyle yeniden canlandırılarak ziyarete açılıyor.
Photo: Ingeborg Simon
Tunç Çağı Başkentinde Küllerinden Doğan Kentsel Doku
Anadolu'nun ilk merkezi imparatorluğunu kuran Hititlerin yaklaşık 450 yıl boyunca siyasi ve dini başkenti olan Çorum'un Boğazkale ilçesindeki Hattuşa Antik Kenti, arkeoloji dünyasında heyecan uyandıran anıtsal bir restorasyon hamlesine sahne oluyor. UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi'nde yer alan ören yerinde, Alman Arkeoloji Enstitüsü (DAI) adına 2006 yılından bu yana kazı başkanlığını yürüten Prof. Dr. Andreas Schachner liderliğinde, 3 bin 500 yıllık antik Hitit mahallesi ayağa kaldırılıyor.
Photo: Bernard Gagnon
Kazı alanındaki harçsız taş duvarların doğa koşullarında dağılmasını önlemek amacıyla başlatılan proje; kazılardan çıkarılan orijinal taşların tek tek ayıklanarak antik temeller üzerinde yeniden örülmesini ve yapı sınırlarının toprakla doldurularak belirginleştirilmesini kapsıyor. Bu koruma yaklaşımı, ziyaretçilerin kuru kazı çukurları yerine Tunç Çağı'nın gündelik yaşam mekanlarını üç boyutlu olarak algılamasını sağlıyor.
Photo: Murat Özsoy
Aşağı Şehir'in Mimarisi ve Tarihi Deprem İzleri
Restorasyonun merkezinde yer alan Aşağı Şehir bölgesi, Hitit kraliyet ailesinin yakın çevresine ait elit konutların yanı sıra kentin idari, ticari ve lojistik yapılarını barındırıyor. MÖ 14. yüzyıl şehirleşme modelini gözler önüne seren alanda, anıtsal şehir kapısı, geniş tören meydanı ve bu meydana bağlanan taş döşeli antik sokaklar gün ışığına çıkarılmış durumda.
Kazı ekibinin elde ettiği son stratigrafik veriler, kentin bu gelişmiş mahallesinin MÖ 14. yüzyılda meydana gelen şiddetli bir deprem felaketiyle yıkıldığını belgeliyor. Alanda yürütülen çalışmalar yalnızca konut mimarisini ihya etmekle kalmıyor; aynı zamanda 2005 yılında deneysel arkeoloji ilkeleriyle kerpiçten inşa edilen ünlü Hitit surlarının periyodik bakımını da sağlayarak savunma mimarisini koruma altına alıyor.
Photo: Murat Özsoy
Anadolu Mirasının Yaşayan Açık Hava Müzesi
Hititlerin gelişmiş mühendislik, kanalizasyon ve şehircilik vizyonunu somutlaştıran bu restorasyon, Türkiye'deki arkeolojik alan sunumu pratikleri için örnek bir model oluşturuyor. Ziyaretçilerin binlerce yıl önceki Hitit soylularının ve zanaatkârlarının yürüdüğü taş sokaklarda doğrudan dolaşabilmesi, antik Anadolu uygarlıklarının kolektif hafızasını soyut bir tarihten yaşayan bir deneyime dönüştürüyor.
Geçmişin yıkıntılarını çağdaş koruma bilimiyle geleceğe taşıyan bu vizyon, Hattuşa'nın dünya kültür turizmindeki sarsılmaz yerini pekiştiriyor. Boğazkale'nin sarp kayalıkları arasında yükselen bu 3 bin 500 yıllık mahalle dokusu, Anadolu'nun kadim kentleşme dehasını ve barış anlaşmalarına imza atan Hitit ruhunu yarınlara aktarmaya devam edecek.